Schemat zobowiązania, w którym jedna strona (wierzyciel) jest wyłącznie uprawniona, a druga (dłużnik) wyłącznie zobowiązana do świadczenia, jest schematem prostym. Najczęściej w stosunku zobowiązaniowym każda ze stron jest jednocześnie uprawniona i zobowiązana. W stosunku wynikającym z umowy sprzedaży sprzedawca uprawniony jest do żądania ceny, ale jednocześnie zobowiązany do przeniesienia prawa własności na kupującego i wydania mu rzeczy. Z kolei kupujący zobowiązany jest do odebrania rzeczy i zapłacenia ceny, a uprawniony do żądania przeniesienia na niego prawa własności rzeczy i wydania mu jej.